Make your own free website on Tripod.com

Ůjˇ­erni, rÝkjamyndun og sjßlfstŠ­isbarßtta

 

1.                  Braust ˙t ßri­ 1853 vegna ■ess a­ R˙ssar vildu komast til frekari ßhrifa Ý l÷ndum sem voru undir stjˇrn Tyrkjaveldis, sem fˇr dvalandi ß ■essum tÝmum.  Til a­ sporna vi­ ˙tbrei­slu valda R˙ssa tˇku Bretar og Frakkar til ■ess rß­s a­ verja Tyrki. 

2.                  Eftir KrÝmstrÝ­i­ og lßt Nikulßsar I ßri­ 1855, sem var Ýhaldssamur r˙ssakeisari, hˇfu r˙ssar miklar umbŠtur Ý R˙sslandi.  BŠndaßnau­ afnumin 1861, ■ˇ hÚldu bŠndur ßfram a­ vera hß­ir landeigendum. R˙ssar stˇ­u langt a­ baki V-Evrˇpu hva­ var­a­i i­na­aruppbyggingu, samfÚlag, landb˙na­, samg÷ngur og stjˇrnkerfi.  ═ valdatÝ­ Nikulßsar I var har­stjˇrn sem rÝkti. Eftir Nikulßsi I, kom Alexander II, hann sat vi­ v÷ld ßrin 1855-1881.  Alexander hˇf n˙tÝmavŠ­ingu Ý R˙sslandi ß seinni hluta aldarinnar. Hann ger­i ßtak Ý uppbyggingu og borgir risu,samg÷ngur bŠttust og samfÚl÷gin tˇku breytingum a­ vestrŠnum hŠtti.  StjˇrnarhŠttir mildu­ust.   En ■eir stjˇrnarhŠttir voru ekki svo lengi ■vÝ Alexander II var drepinn og vi­ tˇk sonur hans Alexander III ßri­ 1881.

3.                  KrÝmstrÝ­i­ ßri­ 1853, 1866 sigru­u Pr˙ssar AusturrÝkismenn Ý strÝ­i, og ■ß innlimu­u Pr˙ssar m÷rg rÝki.  1871 sigru­u Pr˙ssar Frakka, og samruni ■řsku rÝkjanna var endanlegur me­ ■eim sigri.

4.                   

-         Mikil r÷skun ß valdahlutf÷llum Ý Evrˇpu vi­ ■ennan samruna ■řsku rÝkjanna (24 rÝki + Pr˙ssland)

-         Miklar efnahagsframfarir hjß Ůřsku rÝkjunum.

-         Mikil herna­ar uppbygging fˇr Ý gang Ý Ůřskalandi. 

-         Mikil togstreita Ý utanrÝkismßlum. 

-         Stˇrt og voldugt rÝki me­ nˇg af hrßefni til i­na­ar.

5.                  Pr˙ssar fˇru illa me­ ■ß Ý sameiningunni og vi­ sigurinn. Frakkar ur­u a­ eftirlßta Pr˙ssum tv÷ hÚru­ og grei­a hßar strÝ­ssektir.  Pr˙ssar krřndu nřja keisarann Ý Speglasalnum Ý Vers÷lum 1871, og ni­urlŠg­u ■annig Frakka og ■eirra stolt.  Ůar af lei­andi fˇru Frakkar Ý hefndarhug.

6.                  Me­ stjˇrnarskrßnni kom:

-         Takmarka­ l÷ggjafarvald og fjßrveitingavaldi komi­ i hendur Ýslendinga.  Og stjˇrnarskrßin hva­ lÝka ß um einstaklingsfrelsi, tr˙frelsi og tjßningarfrelsi. 

-         Ůa­ sem Ýslendingar settu ˙t ß vi­ stjˇrnarskrßna var a­ h˙n var samin, sett og sam■ykkt ß ■ingi dana, ßn sam■ykkis Ýslendinga. 

Einnig vanta­i framkvŠmdarvald Ýslendinga Ý stjˇrnarskrßna

Heimastjˇrnin var ■a­ sem flestir vildu, ■.e. Ýslenskur rß­herra, b˙settur ß Ýslandi, fŠri me­ framkvŠmdarvald.  Og bera ßbyrg­ gagnvart Al■ingi.  Ůetta var ■a­ sem Benedikt Sveinsson vildi koma ßlei­is.  A­ innlei­a framkvŠmdarvaldi­.  Valtřskan fjalla­i um a­ hafa rß­herra b˙settan Ý Danm÷rku, s˙ tillaga var felld tvÝvegis ß Al■ingi, fˇlki­ vildi hafa rß­herrann b˙settan hÚrna.

 

 

7.                  Hverjir og hva­ voru:

-         Rau­i krossinn var stofna­ur ßri­ 1864, og var megin markmi­ hans a­ hl˙ a­ sßr■jß­u fˇlki.

-         Florence Nightingale var hj˙krunarkona Ý strÝ­inu og vann sÚr inn frŠg­ fyrir ■a­.  Lag­i hart a­ sÚr og vinnudagurinn i­ulega langur.

-         Cavour greifi var forsŠtisrß­herra PiedmontrÝki, og hann vildi sameina ═talÝurÝkin.

-         Otto von Bismarck var forsŠtisrß­herra Pr˙sslands og hann vildi ■enja ˙t og styrkja rÝki Pr˙ssa.

-         Albert Dreyfus var gy­ingur, dŠmdur saklaus til ˙tleg­ar.  Hann var foringi Ý franska hernum.  Hann var dŠmdur fyrir njˇsnir Ý ■ßgu Ůřskalands, 1894.  Hann var sendur til Dj÷flaeyjar sem var ein af fanganřlendum Frakklands Ý KarÝbahafi. Seinna kom Ý ljˇs a­ s÷nnunarg÷gnin voru f÷lsu­. 

-         ╔mile Zola var rith÷fundur sem vildi hreinsa nafnor­ Albert Dreyfus.  Hann var einn af Vinstrim÷nnum sem fylktust saman til a­ hreinsa nafn Dreyfus af ■essum ßkŠrum.  Hann skrifa­i brÚf til Frakklandsforseta, sem birtist Ý dagbla­i.  ═ kj÷lfari ■ess var mßli­ teki­ upp ß nřju og Dreyfus nß­a­ur.

-         Benedikt Sveinsson var forystuma­ur Ý endursko­unarbarßttunni Ý stjˇrnarskrßarmßlum Ýslendinga.  Mßlami­lun Ý sjßlfstŠ­isbarßttunni kom ekki til greina a­ hans hßlfu.  Stefna hans beindist a­ ■vÝ a­ afnema tilvÝsun til St÷­ulaganna sem var i stjˇrnarskrßnni.  Hann vildi a­ landsh÷f­ingi fengi framkvŠmdarvald og yr­i Ýslenskur rß­herra.  Hann ßtti a­ vera b˙settur ß ═slandi. Og jafnframt bera ßbyrg­ gagnvart Al■ingi.

-         Valtřr Gu­mundsson var kennari vi­ hßskˇlann i Kaupmannah÷fn.  Hann sat al■ingi og hans markmi­ haf­i upphaflega veri­ a­ bŠta atvinnu og samg÷ngumßl ═slands, en sß fljˇtt a­ ■a­  yr­i a­ bŠta stjˇrnarskrßarmßlin ß­ur.  Hann vildi stu­la a­ auknum framkvŠmdum ß ═slandi.  Hann kom me­ ■ß till÷gu a­ Ýslenskur rß­herra yr­i b˙settur Ý Kaupmannah÷fn en Štti sŠti ß Al■ingi ═slendinga og skildi hann vera ˇhß­ur danska rÝkisrß­inu.  Ůetta frumvarp var kalla­ Valtřskan en h˙n var felld ß Al■ingi ßri­ 1897 og 1899, en sam■ykkt loks ßri­ 1901 en var ■ß farin a­ ˙reldast vegna breyttra a­stŠ­na Ý d÷nskum stjˇrnmßlum.

-         Hannes Hafsteinn var fyrsti rß­herra ═slands.

 

Til baka ß Verkefni