Make your own free website on Tripod.com

═slenskt samfÚlag ß 19.÷ld

 

1.                  ═ upphafi 20. aldar bjˇ helmingur landsmanna enn Ý torfbŠjum, og um 1930 voru enn 30% b˙andi Ý torfbŠjum. 

2.                  Ba­stofan var a­alherbergi h˙ssins.  Yfirleitt hlřjasti hluti h˙ssins.  Ůar var unni­, bor­a­ og sofi­. 

3.                  TorfbŠir voru lßgir til lofts.  Gamla sni­i­ var me­ moldarveggjum og moldargˇlfi, og hreinlŠti ekki svo miki­.  Sumsta­ar er myrkur allsrß­andi.

4.                  ËhreinlŠti ß ═slandi ß ■essum tÝma var miki­.  DŠmi um a­ lŠknar vildu a­ hrßkadallar yr­u keyptir Ý kirkjur ■vÝ mikill sˇ­askapur mynda­ist af ■essum v÷ldum ß mannamˇtum.  F÷t og hßr jafn sem r˙mf÷t voru ■vegin ˙r hlandi.  Kalla­ist keyta og var sta­i­ og safna­ Ý tunnur.  Svo voru a­ sjßlfs÷g­u moldargˇlfin og moldarveggirnir Ý torfbŠjunum bein ßvÝsun ß ˇhreinindi.

5.                  Ůeir voru Ý kringum 30 talsins.  Ůß fˇr lÝka a­ fj÷lga menntu­um ljˇsmŠ­rum.

6.                  Ungbarnadau­inn var mikill ß ■essum ßrum.  Ůjˇ­fundarßri­ lÚtust 348 b÷rn af 1000 lifandi b÷rnum.  Til a­ sporna vi­ ungbarnadau­a var mŠ­rum bent ß a­ hafa b÷rn sÝn ß brjˇsti, en ■a­ tÝ­ka­ist ekki.  Var rekinn ßrˇ­ur um hreinlŠti vi­ pelagj÷f, ■ar sem sřkingarhŠtta mikil.  Uppg÷tvanir Ý lŠknisfrŠ­i, auki­ hreinlŠti og bŠtt frŠ­sla og brjˇstaeldi drˇ verulega ˙r ungbarnadau­a

7.                  Holdsveiki er Ý alfrŠ­ior­abˇkinni skilgreind sem ôlÝk■rß, limafallssřki: langvinnur smitsj˙kdˇmur af v÷ldum gerilssins Mycobacterium leprae: smitast vi­ snertingu en smithŠtta er lÝtil, einkennist af hn˙tum og ■ykkildum Ý h˙­ sem sÝ­ar ey­ast og ver­a a­ sßrum.  Sullaveiki er Ý alfrŠ­ior­abˇkinni skilgreind sem Sullaveikisbandormur; bandormur sem veldur sullaveiki m.a. Ý m÷nnum og sau­fÚ.  Lifir Ý ■÷rmum hunda, eggin ganga aftur ˙r hundi me­ saur, og ef komast i Ý mann e­a sau­fÚ klekjast ■au Ý ■÷rmum og lirfan borar sig inn Ý ■armavegginn, berst me­ blˇ­rßs og tekur sÚr bˇlfestu Ý e-u lÝffŠri, einkum lifur e­a lungu.

8.                  Dreifbřlisfˇlki­ leit ß ■Úttbřlin hornauga.  S÷g­u a­ bŠjarlÝfi­ hafi veri­ ˇhollt.  ═ ReykjavÝk var fˇlki­ fari­ a­ hafa tÝma til a­ stunda fÚlagsst÷rf, skemmtanir og ■ess hßttar.  Dreifbřlingar hins vegar unnu h÷r­um h÷ndum fyrir lÝfsvi­urvŠri sÝnu, og tel Úg a­ ■a­ hafi veri­ valdur a­ togstreitu, sÚrstaklega ■egar ■essi setning kemur fram a­ i­juleysi og leti ■ˇttu einkenna lÝf ■urrab˙­afˇlksins Ý bŠjunum.  Stundum heyrir ma­ur ■a­ enn Ý dag a­ ReykjavÝk sÚ slŠmur sta­ur.  Ůß er ■a­ a­allega eldra fˇlk sem hefur ekki miki­ ßlit ß sta­num.  Kannski er ■a­ lÝka vegna  ■ess a­ ■a­ hefur aldrei gefi­ sta­num tŠkifŠri.

9.                  Ůessi fÚl÷g stu­lu­u a­ hjßlparstarfsemi.  HvÝtabandi­ og Gˇ­templarafÚlagi­ voru bindindisfÚl÷g.  Ůau stu­lu­u a­ minnkandi ßfengisneyslu, og l÷g­u hart a­ ßfengisbanni ß  ═slandi.  HjßlprŠ­isherinn gefur a­sto­ sem matargj÷f og skřtur skjˇlh˙si yfir ■urfandi ľ og starfar vi­ ■a­ enn Ý dag.  Ůessi fÚl÷g myndu­ust ßsamt Thorveldsen fÚlaginu vegna ■ess a­ a­stŠ­ur verkafˇlksins Ý ■Úttbřlum ľ ■ß a­allega ReykjavÝk voru misjafnar.  Margir voru ■urfandi, og ßfengisneysla jˇkst.

10.             A­ mÝnu mati voru stˇru framfarirnar minnkunin ß ungbarnadau­a og frŠ­slu fˇlks ß sj˙kdˇmum og smiti.  FrŠ­sla ■ess ß hreinlŠti.  ŮvÝ nŠst koma h˙snŠ­i, ■ilskipin og skˇlarnir.  Ůa­ a­ almenningur fˇr a­ geta stunda­ skˇla var alveg frßbŠrt.  KaupfÚl÷gin og verslun bŠndanna ß sau­fÚ var stˇrt skref framßvi­.

 

Til baka ß Verkefni